ด้วยการเพิ่มจำนวนของประชากร ประกอบกับการเคลื่อนย้าย และขยายถิ่นที่อยู่ ตามสภาพวิถีชีวิตที่มีเศรษฐกิจเป็นเงื่อนไขนำ ส่งผลให้เกิดการขยายตัวอย่างรวดเร็วของเมือง ในแทบทุกภูมิภาคของไทย
|
ออกอากาศทางเนชั่นแชนแนล ทีทีวี1 วันเสาร์ที่ 24 ธันวาคม 2548
|
| ด้วยการเพิ่มจำนวนของประชากร ประกอบกับการเคลื่อนย้าย และขยายถิ่นที่อยู่ ตามสภาพวิถีชีวิตที่มีเศรษฐกิจเป็นเงื่อนไขนำ ส่งผลให้เกิดการขยายตัวอย่างรวดเร็วของเมือง ในแทบทุกภูมิภาคของไทย แต่ส่วนใหญ่เป็นการเกิดและขยายตัวอย่างไร้ระบบ ทั้งขาดการ เตรียมการ และการจัดการที่ดี สภาพการจัดการพื้นที่ของเมือง จึงมุ่งเน้นประโยชน์ใช้สอยของ แต่ละภาคส่วน ขาดการออกแบบพื้นที่สาธารณะ เพื่อให้สมาชิกชุมชน ได้พบปะแลกเปลี่ยน ข้อมูลข่าวสาร รวมทั้งสร้างสรรค์กิจกรรม อันเป็นส่วนสำคัญ ของการดำรงชีวิตในสภาพพื้นที่ เดียวกัน ความพยายามในการดำเนินกระบวนการสร้างความตระหนักรู้และการมีส่วนร่วมจากชุมชน เพื่อสร้างและพัฒนาที่ว่างหรือพื้นที่สาธารณะ จึงเป็นหัวใจในการทำงานของโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะท้องถิ่นน่าอยู่ ใน 5 เมือง คือ สมุทรสงคราม นครสวรรค์ ลำปาง อุบลราชธานี และ ตรัง อ.ขวัญสรวง อติโพธิ ผู้จัดการโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะท้องถิ่นน่าอยู่ (5 จังหวัด) “ที่จริงถ้าเป็นสมัยอยุธยา สมัยสุโขทัย ต้นรัตนโกสินทร์ มันก็มีอยู่ มีแม่น้ำลำคลอง ศาลาวัด มีทุ่งพระสุเมรุ มีอะไรต่างๆขึ้นมารองรับหมู่เหล่าตามบริบทเดิม แต่พอมาปัจจุบัน วัดนี่ก็ด้อยถอยลงไปเยอะ ภูมิศาสตร์ชีวิต พฤติกรรมต่างๆ มันจากไปเยอะ ตลาดสดก็อ่อนแรงลง ขณะเดียวกันชีวิตใหม่ๆ ตัวตนใหม่ๆ มูลนิธิสถาบันต่างๆที่เขาเป็นกลุ่มทางสังคมและเขาอยากจะมีกิจกรรม ตัวนี้คือสิ่งที่ที่ว่างเก่าๆเดิมรองรับไม่ได้ ก็เลยเห็นความจำเป็นว่า ชีวิตหมู่เหล่าใหม่ๆในที่ว่างสาธารณะหน้าใหม่ๆเห็นท่าจะเป็นเรื่องจำเป็น เขาเรียกว่าเป็น โครงสร้างพื้นฐานของการคบหา ถ้าไม่มีโครงสร้างก็ไม่รู้จะไปคบกันยังไง มันมี 2 อย่างคือ หนึ่งตรงนี้มันเปลือก แต่กิจกรรมชีวิตที่มายึดใช้ เกิดขึ้นมา นี่มันเป็นชีวิต” บรรยาย ลานเมืองหรือที่ว่างอันเป็นพื้นที่สาธารณะ คือโครงสร้างพื้นฐานที่จะรองรับการดำเนินกิจกรรมหลากหลาย ที่สอดคล้องกับชีวิตและความต้องการในชุมชน ที่ จังหวัดสมุทรสงคราม เมืองที่อุดมด้วยแหล่งน้ำ อำนวยต่อการทำการเกษตรและการประมง ทำให้วิถีชีวิตและความเป็นอยู่ ไม่กระจุกตัวรวมเป็นชุมชนหนาแน่น ส่งผลให้เกิดภาวะต่างคนต่างอยู่และขาดการรวมตัว แม้จะมีความพยายามสร้างลานเมือง เพื่อให้ผู้คนมารวมตัวกัน ชื่นชมในภูมิปัญญา ของท้องถิ่น ด้วยการจัดงาน “บรรเลงเพลงศิลป์…วัฒนธรรมถิ่นแม่กลอง” แต่เมื่อไม่ใช่ความคุ้นชินและด้วยวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป ตามแนวคิดการพัฒนาท้องถิ่น ทำให้ลานเมืองของสมุทรสงคราม ต้องปรับเปลี่ยนสถานที่จากลานริมน้ำมาเป็นสวนสาธารณะกลางเมือง สมพงษ์ กุลวโรตตมะ ผู้ประสานงานโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะท้องถิ่นน่าอยู่ จ.สมุทรสงคราม “เพราะว่าโดยวิถีชีวิตของเขา เขาทำสวน เป็นชาวประมง เขาก็ออกไปในพื้นที่ของเขา และเขาก็ใช้เวลาพักผ่อน อยู่ในที่ของตัวเอง เพราะฉะนั้นเขาจะไม่เคยชินที่จะออกมารวมกันบ่อยๆ แต่การมีพื้นที่สาธารณะริมแม่น้ำ มันต้องการการพัฒนาทางด้านซอฟแวร์ เพื่อให้เป็นวิถีชีวิต เป็นกิจวัตร แต่ว่าคนแม่กลองเขาไม่เคยชิน เพราะฉะนั้นเขาก็เหมือนรอให้คนมาจัดให้ แล้วเขาก็มาเยี่ยมเยียนบ้างเป็นบางครั้ง แต่โดยวิถีชีวิตเขาไม่ได้ผูกพัน หรือว่าใช้พื้นที่ว่าง เขาจึงกลับไปสู่พื้นที่ของเขา จริงๆ แล้วในส่วนของการจัดงาน เราพยายามดึงเทศบาล ดึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้ามาร่วม แต่ว่าเขาเองก็นึกไม่ออกว่า ในอนาคตเขาจะสร้างตรงนี้เองได้ยังไง คือมันเป็นกระบวนการที่ยาว ใช้เวลาและก็หลากหลาย แต่เขามีเวลาจำกัด เพราะฉะนั้นเขาก็เร่งสร้างผลงาน ที่เป็นรูปธรรม ทางพวกเราพยายามพัฒนาด้านเนื้อหา กระบวนการ ที่จะนำคนเข้ามาใช้ แต่เขาจะมองเป็นเพียงเปลือก เพราะฉะนั้นจึงมีการพัฒนาในรูปแบบของการปรับภูมิทัศน์ ด้วยวิถีชีวิตของเขาที่ไม่เคยชิน ด้วยสภาพพื้นที่ที่เราเล็งไว้ แต่ว่ามีปัญหาในแง่ของการใช้ เราจึงปรับเป็น 2 เรื่อง หนึ่งคือเรามองว่า วิถีชีวิตของคนที่จะมาใช้ลานพื้นที่ว่าง มันน่าจะเหมาะกับวิถีของเมืองมากกว่า เพราะฉะนั้นจึงมีการเปลี่ยนพื้นที่ไปเล่นในเมือง ในสวนสุขภาพกลางเมือง” บรรยาย สวนสาธารณะกลางเมืองสมุทรสงครามแห่งนี้ เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจและออกกำลังกายของคนเมือง จึงเป็นพื้นที่ที่มีความเหมาะสม ในการจัดกิจกรรมอันสร้างสรรค์ สำหรับคนในชุมชนด้วยทันตแพทย์มานะชัย ทองยัง เลขาธิการสมาคมกีฬาจังหวัดสมุทรสงคราม |
|
สารคดี : บ้านเมืองเรื่องของเรา ชุดชีวิตสาธารณะ – ท้องถิ่นน่าอยู่
ผลิตโดย : งานพัฒนาการสื่อสารฯ โครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะ – ท้องถิ่นน่าอยู่ สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา |