ป้ายกำกับ: กฤษฎา บุญชัย

SDGs จากผืนดิน

วิกฤติโควิดกับจุดเปลี่ยนของชุมชนท้องถิ่น

  เป็นที่ประจักษ์ชัดแล้วว่า วิกฤติจากการระบาดของโควิดกำลังเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองของโลกและประเทศไทยอย่างถึงรากถึงโคน โลกจะไม่เหมือนเดิม ดังที่เรียกว่า “ปรกติใหม่” (new normal) นักนโยบาย นักวิชาการ ต่างพากันคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงเชิงมหภาค หรือมองเป็นผลกระทบชั่วคราวในภาคเมือง แม้จะเริ่มสนใจคนจนในเมือง แต่ก็เป็นการเน้นการปัญหาเฉพาะหน้า หากแต่ผลกระทบดังกล่าวจะส่งผลสะเทือนไปถึงชนบท ซึ่งยังไม่มีการทำความเข้าใจถ่องแท้ว่า ชุมชนท้องถิ่นกำลังเผชิญอะไรในวิกฤติโควิด พวก... อ่านต่อ
24 min read
SDGs จากผืนดิน

บทเรียนเพื่อการปรับระบบการเมืองจากวิกฤติ COVID 19

  วิกฤติ COVID-19 สร้างหายนะและความท้าทายครั้งใหญ่ที่สุดของมนุษยชาติว่าเราจะอยู่รอดต่อไปในอนาคตได้หรือไม่ วิกฤติคราวนี้เป็นบทเรียนให้สังคมโลกและไทยต้องปรับตัวขนานใหญ่ เพราะแม้หากเราจะผ่านไวรัสนี้ไปได้ อนาคตก็อาจจะเจอโรคระบาดใหม่ๆ หรือภัยพิบัติใหม่ เช่น โลกร้อน ที่จะทำให้สังคมมนุษย์ล่มสลายในที่สุด สังคมโลกและไทยต้องปรับตัวอย่างไรบ้าง เริ่มต้นจากบทเรียนทางการเมือง ความล้มเหลวของแนวคิดเสรีนิยมใหม่ ระบบการเมืองการปกครอง และวัฒนธรรมร่วมสมัยของพลเมืองประเทศต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบสังคมนิยม ห... อ่านต่อ
12 min read
SDGs จากผืนดิน

รัฐล้มเหลว สังคมแตกสลาย ในภาวะสิ่งแวดล้อมปั่นป่วน

  ประชาธิปไตยจะเกิดขึ้นได้อย่างไร หากไม่มีกระบวนการให้ประชาชนได้ร่วมปรึกษาหารือ ถกแถลงเพื่อแสวงหาทางเลือกที่ยอมรับร่วมกัน สร้างพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม ออกแบบแนวทางการพัฒนา ทดลองจัดการปัญหา โครงสร้างการพัฒนาที่ผูกขาดโดยรัฐราชการไทยไม่เพียงทำลายศักยภาพของรัฐเองในการจัดการปัญหา ยังปิดกั้นประชาชนที่จะสร้างทุนทางสังคมในการเรียนรู้จัดการปัญหาของตนเอง ฝุ่นควัน pm 25 ยังไม่จางหาย ปัญหาไวรัสโคโรน่าจากจีนก็ระบาดเข้าสู่ไทยจนวิกฤติ ยังไม่นับโจทย์ต่อไปเรื่องหมอกควันไฟป่าภาคเหนือที่จะตามมาอีกไม่น... อ่านต่อ
13 min read
SDGs จากผืนดิน

กู้วิกฤติโลกร้อน ด้วยพลเมืองที่ตื่นรู้ สู้เพื่อเปลี่ยนโครงสร้าง

  “พวกเราพยายามไม่พอเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เราต้องการความทะเยอทะยานจากทุกคนมากกว่านี้” (อันโตนิโอ กูเตอเรส เลขาธิการสหประชาชาติ, 3 ธันวาคม 2562) สิ่งบ่งชี้ว่าโลกพยายามไม่พอ ดูได้จากรายงานของกรมอุตุนิยมโลก (World Meteorological Organization — WMO) ว่าปีนี้เป็นปีที่ร้อนที่สุด และเป็นทศวรรษที่ร้อนที่สุดนับตั้งแต่โลกเข้าสู่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมเมื่อร้อยกว่าปีก่อน ความพยายามที่ไม่พอสะท้อนเป็นรูปธรรมจากรายงานของ Global Carbon Project (GCP)โดยในปีนี้ (2019) การปล่อยก๊าซคาร์บอนได... อ่านต่อ
12 min read
SDGs จากผืนดิน

การแบน 3 สารเคมีกับย่างก้าวสำคัญของขบวนการพลเมืองอาหาร

มติคณะกรรมการวัตถุอันตรายที่แบนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชร้ายแรงได้แก่ พาราควอต ไกลโฟเซต และคลอร์ไพริฟอส เมื่อวันที่ 22 ตุลาคมที่ผ่านมาได้สร้างผลสะเทือนเลื่อนลั่นต่อเครือข่ายผลประโยชน์ธุรกิจการเกษตรอย่างมหาศาล เพราะมันอาจจะเป็นการนับถอยหลังระบบเกษตรสารเคมีที่ครองอำนาจการเกษตรไทยมาตั้งแต่เริ่มแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 1 พศ2504 ซึ่งแม้จะสร้างผลผลิตการเกษตรให้เติบโตมากขึ้น แต่กลับสร้างหายนะด้านนิเวศ สิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความยากจนของเกษตรกรมากกว่า นอกเหนือจากเรื่องสุขภาพที่พิสูจน์จนสิ้นสงสัย... อ่านต่อ
15 min read
SDGs จากผืนดิน

สภาวะหลังอาณานิคมที่ไม่หลุดพ้นของการป่าไม้ไทย

  เหตุที่ UNESCO ไม่อนุมัติให้ป่าแก่งกระจานขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก มาจากความไม่ชัดเจนเรื่องเขตแดนไทย-เมียนมา การปรับขอบเขตพื้นที่ที่ลดลง และที่สำคัญที่สุดคือ ข้อกังวลที่รัฐไทยละเมิดสิทธิชุมชนกะเหรี่ยงในพื้นที่ป่า (การใช้กำลังบุกเผาบ้าน การหายตัวไปของบิลลี่ และท่าทีอันก้าวร้าวของเจ้าหน้าที่รัฐต่อชุมชนในพื้นที่ป่า) เแม้หน่วยงานรัฐไทยจะพยายามชี้แจงว่า ได้ออก พรบ (พระราชบัญญัติ) ป่าชุมชน และปรับแก้ พรบอุทยานแห่งชาติและ พรบสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าให้รับรองสิทธิชุมชนในพื้นที่ป่าทั่วประเทศ แต... อ่านต่อ
14 min read
SDGs จากผืนดิน

ร่วมกัน Endgame ทุนนิยมความมั่นคงอาหารที่สร้างหายนะต่อโลก

  FAO หรือองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ ชูความสำคัญของความมั่นคงอาหาร (food security) เป็นนโยบายระดับโลกมาตั้งแต่ปี 2517 เนื่องจากช่วงเวลาดังกล่าวโลกเผชิญกับปัญหาขาดแคลนอาหาร เกิดวิกฤติอาหารราคาสูงซึ่งสัมพันธ์วิกฤติราคาน้ำมัน (ปุ๋ยเคมีและสารเคมีเกษตรหลายชนิดเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม และปัญหาเรื่องการขนส่ง) จึงเกิดอดอยาก ยากจน ทุกขโภชนาการ นำมาสู่สุขภาพที่อ่อนแอ ความเจ็บป่วยจากการขาดสารอาหารของประชาชนที่ยากจนทั่วโลกโดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาในเอเชีย แอฟริกา อเมริกาใต้ ที่ระบบเศรษฐ... อ่านต่อ
14 min read
SDGs จากผืนดิน

ถึงเวลาที่สังคมต้องสร้างบทประพันธ์ว่าด้วยนโยบายป่าไม้ขึ้นใหม่

  “พระราชบัญญัตินี้มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา…ตามรัฐธรรมนูญ…เพื่อให้การสงวน อนุรักษ์ คุ้มครอง และบำรุงรักษาอุทยานแห่งชาติ…และการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ…ให้เกิดประโยชน์อย่างสมดุลและยั่งยืน” ถ้อยความจำกัดสิทธิที่ปรากฏในร่างพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ ฉบับปรับปรุงที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช) กำลังพิจารณาดูไม่ต่างจากกฎหมายอื่นๆ ที่รัฐมักจะเริ่มต้นด้วยการจำกัดสิทธิเสรีภาพ “บางประการ” ด้วยเหตุผลที่ดูเหมือนจะ “สำคัญ” กว่าสิทธิ... อ่านต่อ
13 min read
SDGs จากผืนดิน

ฝุ่นควัน พาราควอต พันธุ์ข้าว และป่าไม้ บทสะท้อนภาวะรัฐเทียมของสังคมไทย

  “หากให้เลิกใช้สารเคมีใน 1 ปี เรากังวลว่า จะมีผลกระทบกับเกษตรกรจำนวนมาก และการเผาซากพืชจะมีมากขึ้น เพราะใช้ยาปราบศัตรูพืชไม่ได้ จึงได้มีข้อเสนอต่อคณะกรรมการฯ ใช้เวลาปรับวิธีปฏิบัติทำเกษตรปลอดภัยทั่วประเทศใน 2 ปี ผมยืนยันจะทำให้เห็นเป็นแผนชัดเจน เป็นรูปธรรม” คำให้สัมภาษณ์ของนายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่สนับสนุนมติคณะกรรมการวัตถุอันตรายเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2562 ที่ยืนยันไม่ยกเลิกการอนุญาตให้ใช้พาราควอต ยาฆ่าหญ้าที่มีผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอย่าง... อ่านต่อ
14 min read
SDGs จากผืนดิน

โลกที่ท้าทายของนักกิจกรรมอนาล็อคและดิจิทัลเพื่อสังคม

“ดอกไม้ ดอกไม้จะบาน บริสุทธิ์กล้าหาญ จะบานในใจ สีขาว หนุ่มสาวจะใฝ่ แน่วแน่แก้ไข จุดไฟศรัทธา เรียนรู้ ต่อสู้มายา ก้าวไปข้างหน้า เข้าหามวลชน ชีวิต อุทิศยอมตน ฝ่าความสับสน เพื่อผลประชา” แม้จะผ่านไปเกือบสามสิบปี แต่เสียงแว่วของเพลงดอกไม้จะบาน ที่ประพันธ์โดยคุณจิระนันท์ พิตรปรีชา ยังคงดังอยู่ในมโนสำนึกของข้าพเจ้าและรุ่นพี่ๆ นักกิจกรรมทางสังคมที่ผันตัวเองจากรั้วมหาลัยมาทำงานสังคมในรูปแบบต่างๆ โลกของนักพัฒนาใน “ยุคแสวงหา” เรียบง่ายแต่ลุ่มลึก คนทำงานสังคมจะต้องออกจาก comfort zone ของวิถีคนชั้นกลาง เข... อ่านต่อ
12 min read